فیبروکیستیک پستان

فیبروکیستیک سینه

فیبروکیستیک پستان چیست؟

بیماری فیبروکیستیک پستان و یا تغییرات فیبروکیستیک پستان، شایعترین اختلال خوشخیم پستان است.این مشکل به حدی شایع است که امروزه به جای واژه “بیماری”به آن “تغییرات” گفته میشود و معادل انگیسی آن (FCC (fibrocystic changes است. این اصطلاح طیف وسیعی از علایم بالینی،تغییرات بافت شناسی و شکایات بیمار را شامل میشود.

بسیاری از خانم ها در سنین 30 تا 50 سالگی دچار مشکلات هورمونی گوناگونی می شوند که باعث درد، ناراحتی و یا حتی نگرانی در آن ها می شود. بیماری فیبروکیستیک سینه و یا تغییرات فیبروکیستیک سینه در بانوان از این دسته مشکلات می باشد که در تعداد زیادی از بانوان شایع است.این بیماری (تغییرات) در سینه از نوع خوشخیم می باشد و امکان تغییر آن به نوع بدخیم آن وجود ندارد. این تغییرات در خانم های یائسه بسیار کمیاب است.

کیست های متعدد در پستان

اگرچه این بیماری در بسیاری از خانم ها دارای هیچ علامتی نیست، اما در بعضی دیگر ممکن است شامل درد، ناراحتی، حساسیت و لمس سینه باشد. احتمال اینکه درد و ناراحتی در ناحیه بالایی سینه و در بخش خارجی آن باشد بیشتر است. این علائم گفته شده، کمی قبل از قاعدگی بیشتر بروز پیدا میکند و با گذشت دوره قاعدگی کاهش می یابد. خیلی از اقدامات مراقبتی فردی وجود دارد تا میزان و شدت این علائم را تا حد بسیار زیادی کاهش دهد که در ادامه به معرفی ان ها می پردازیم.

نکته مهم این است که این تغییرات قابلیت تبدیل به بدخیمی ندارند.

علائم بیماری فیبروکیستیک پستان

علائم فیبروکیستیک

علائم بیماری فیبروکیستیک

در ۹۰-۸۵ درصد بیماران درد و تورم پستان علامت اصلی است.در اغلب موارد این علامت در دوره قبل از قاعدگی بدلیل تورم بافت پستان و متسع شدن مجاری شیری آغاز می شود.در همین زمان کیستهای پستان که در اثر اتساع مجاری شیری ایجاد شده اند بزرگتر می شوند و ممکن است بیمار توده هایی در سینه خود به صورت دوطرفه لمس کند.
درد و تورم و احساس بزرگ شدن پستان ها، احساس ناراحتی و لمس توده ها اغلب با شروع خونریزی قاعدگی یا در روزهای اول آن از بین می رود. دردهای دوره ای پستان شایعترین علامت همراه با تغییرات فیبروکیستیک است.تشدید درد و ایجاد یا بزرگ شدن کیستهادر هر زمانی تا یائسه شدن ممکن است رخ دهد. علائم بیمار با یائسگی از بین می رود.مگر اینکه بیمار تحت هورمون درمانی یائسگی قرار گیرد.

تشخیص بیماری فیبروکیستیک پستان

برای تشخیص فیبروکیستیک سینه نیاز به انجام سونوگرافی است.اگر توده ای وجود داشته باشد و در سونوگرافی تشخیص کیست داده نشود نیاز به بررسی های تکمیلی مثل ماموگرافی یا بیوپسی می باشد.اما وجود کیست در سونوگرافی رد کننده بدخیمی در پستان است.

نقش ماموگرافی در تشخیص اختلالات پستان

ماموگرافی یکی از بهترین و دقیقترین روشهای تشخیص مشکلات پستان است. سرطان پستان از نوع رشد با سرعت کم، دو سال قبل از بروز توده قابل لمس با ماموگرافی قابل تشخیص است. این تکنیک در واقع یک تصویربرداری با کمک اشعه ایکس است. در روش های جدیدتر ماموگرافی که بصورت دیجیتال انجام می شود، میزان اشعه وارد شده به غدد پستان ۲۲% کمتر و تصویر بهتر و واضحتر خواهد بود.

در چه مواردی نیاز به ماموگرافی است:

۱- غربالگری سرطان پستان با فواصل معین در خانم های بالای ۴۰ سال یا افراد پرخطر از نظر سرطان پستان، برای تشخیص هر چه سریع تر موارد بدخیم
۲- وجود توده های مشکوک به بدخیمی در پستان یا در مواردی که معاینه فرد مشکوک به سرطان است.
۳- در مواردی که فرد، سرطانی با علت ناشناخته در غدد لنفاوی دارد.
۴- قبل از جراحی های زیبایی پستان
۵- کنترل و پیگیری بیماران دچار سرطان پستان که جراحی برداشتن کامل پستان در آنها انجام نشده و تحت رادیوتراپی یا شیمی درمانی قرار گرفته اند.

نکته: توجه داشته باشید که ماموگرافی فقط یکی از قسمت های تشخیص سرطان پستان است و معاینه توسط پزشک ضروری است. سونوگرافی، ام آر آی و سایر اقدامات تشخیص توسط جراح پستان و در صورت لزوم در نظر گرفته می شود.

ماموگرافی در دو کلیشه عکس رادیولوژی و از دو نمای روبرو و مایل انجام می شود. برای دریافت تصویر بهتر ماموگرافی لازم است فشاری بر بافت پستان ایجاد شود که برای فرد مختصر آزاردهنده است. در ماموگرافی توده ها یا تغییرات تراکم بافتی، مشخصات توده ها، انواع رسوب کلسیم (که می تواند بر اساس شکل آنها در ماموگرافی خوش خیم یا بدخیم باشد) و یا تغییراتی نسبت به ماموگرافی های قبلی فرد گزارش می شود. در انتهای گزارش ماموگرافی، از سیستم استاندارد توصیفی برای نتیجه تصویربرداری استفاده می شود. این سیستم به نام BI-RADS و به معنی سیستم گزارش تصویربرداری پستان است. ۶ گروه دارد که در اغلب موارد ماموگرافی ها، جدول توصیف هر یک دیده می شود.

درمان فیبروکیستیک پستان

این تغییرات ازنظر بالینی اهمیت زیادی ندارند و فقط باید علایم آزاردهنده در بیمار را کاهش داد.در برخی مطالعات حذف کافئین از رژیم غذایی باعث بهبود علائم می شود.بسیاری از بیماران با حذف کافئین ،چای وشکلات بهبودی علائم را داشته اند.همچنین مصرف ویتامین E,B6 و همچنین استفاده از روغن گل پامچال یا روغن گل مغربی در رفع علائم مفید بوده ولی هیچیک سبب از بین رفتن تغییرات فیبروکیستیک نمی شوند.

پیگیری در درمان

به بیماران دچار تغییرات فیبروکیستیک پستان توصیه می شود که هر ماه درست بعد از اتمام خونریزی قاعدگی پستانهای خود را معاینه کنند و در صورت لمس توده به پزشک مراجعه نمایند.درتمام این افراد مانند سایر افراد عادی نیاز به معاینه بالینی خوب و چکاپ وغربالگری ماموگرافیک با توجه به سن ودر صورت لزوم استفاده از سایر روشهای تصویربرداری است.

اثر ورزش بر تغییرات فیبروکیستیک پستان

ورزش می تواند سبب افزایش گردش لنف در عروق لنفاوی شده و باعث می شود که لنف و مایع از بافت ها زودتر خارج شود و در بافت های مختلف بدن تجمع پیدا نکند. در پستان به دنبال خروج سریع تر مایع لنفاوی از بافت، احتقان و تجمع مایع و تورم کاهش می یابد و درد سینه ناشی از تغییرات فیبروکیستیک کمتر می شود.
بنابراین ورزش هایی مثل یوگا، پیاده روی و پیلاتس خصوصا قبل از پریود توصیه می شود.از طرفی ورزش منظم روزانه و رژیم غذایی کم چرب می تواند سبب کاهش بافت چربی کل بدن و نگه داشتن وزن ایده آل می شود.از آنجایی که تغییرات فیبروکیستیک تحت تاثیر استروژن ایجاد و تشدید می شود و بافت چربی هم به عنوان تولید کننده استروژن و محل ذخیره استروژن عمل می کند ورزش منظم با کنترل وزن و کاهش بافت چربی می تواند سبب کاهش تغییرات فیبروکیستیک پستان شود.بنابراین علاوه بر یوگا و پیاده روی و پیلاتس برای کاهش درد پستان ناشی از تغییرات فیبروکیستیک لازم است که ورزش منظم روزانه نیز برای کاهش شدت این تغییرات فیبروکیستیک (FCC) شود.

FCC در سونوگرافی

سونوگرافی یکی از بهترین روشها برای تشخیص مشکلات پستان است. و به طور شایع در خانم ها انجام می شود. سونوگرافی در تمام سنین و همه افراد از جمله باردار، مجرد، یائسه، دوران شیردهی و تمام خانم هایی که با مشکل یا درد پستان مراجعه می کنند، کمک کننده است. یکی از شایع ترین مواردی که در سونوگرافی پستان گزارش می شود، Fibro Cystic Changes (FCC) است. این اصطلاح همانطور که می بینید نشانه ای از اختلال یا بیماری نیست بلکه تنها تغییراتی است که در بافت پستان ایجاد می شود. این تغییرات بافتی به صورت ایجاد کیست های متعدد و پراکنده در هر دو پستان و بصورت دو طرفه است و در روند طبیعی زندگی بعضی افراد اتفاق می افتد. این روند از حول و حوش ۳۰ سالگی آغاز و تا دوران یائسگی ادامه دارد. این کیست ها از لوبول های پستانی منشا گرفته و تحولی در تکامل طبیعی پستان است.
در سونوگرافی FCC (تغییرات فیبروکیستیک پستان) کیست های کوچک یا بزرگی گزارش می شود که ظاهر ساده دارند، نقاط مشکوک به بدخیمی ندارند، کیست ها بصورت دو طرفه و پراکنده هستند، جدار کیست ها ضخیم نمی باشد و توده های مشکوک دیگری هم در پستان دیده نمی شود.
در نهایت در نتایج نهایی سونوگرافی گزارش ضایعات خوش خیم داده می شود که در صورت وجود علائم بالینی منطبق بر تغییرات فیبروکیستیک پستان (FCC) تشخیص مسجل است و جای نگرانی نیست.
و تنها لازم است که فرد علائم مربوطه که شامل دردهای پستان و اغلب به صورت دوره ای است را کنترل کرده و چکاپ های روتین را مشابه سایر افراد انجام دهد. این مورد در شرایطی که فرد توده مشکوکی داشته باشد یا تشخیص فیبروکیستیک با شک همراه باشد، کاملا متفاوت است. نکته مهم و قابل ذکر این است که FCC به هیچ وجه پیش درآمد یا مستعد کننده ی بروز سرطان پستان نمی باشد.

جایگاه سونوگرافی و ماموگرافی در FCC (تغییرات فیبروکیستیک پستان)

در مواردی که فرد درد یا توده های متعدد در پستان احساس کند، در ابتدا توسط پزشک معاینه می شود. شرح حال اولیه می تواند مشخص کننده احتمال FCC باشد.وجود درد پستان یا لمس توده های متعدد در پستان ها بصورت دو طرفه که اغلب بصورت سیکلیک و متناوب احساس می شود، به نفع FCC است.اما اگر یکی از این کیست ها بزرگتر از حد معمول باشند از نظر قوام، چسبندگی، تحرک و یا ظاهر پوستی متفاوت باشند، نیاز است که برای رد موارد بدخیمی طبق نظر پزشک سونوگرافی و یا ماموگرافی پستان انجام شود و موارد مشکوک هم بصورت ماهیانه از نظر معاینه و با فواصل معین شده توسط پزشک، تصویربرداری (ماموگرافی یا سونوگرافی) انجام شود.

BIRADS 0:
به معنای این است که تست کامل نیست و برای تصمیم گیری لازم است که از سایر روش های تصویربرداری کمک گرفته شود.
BIRADS 1:
به معنای عدم وجود مشکل است.
BIRADS 2:
به معنای وجود ضایعات خوش خیم است.
BIRADS 3:
به معنای وجود ضایعات احتمالا خوش خیم است ولی نیازمند پیگیری و تکرار تست می باشد.
BIRADS 4:
یافته های مشکوکی گزارش شده که احتمالا نیازمند نمونه برداری است و این نمونه برداری ها و بررسی این نتایج لزوما توسط جراح پستان انجام می شود.
BIRADS 5:
قویا نشانه بدخیمی است و لزوم بررسی و اقدامات سریع وجود دارد.
BIRADS 6:
در افرادی گزارش می شود که بدخیمی ثابت شده دارند و در حال حاضر برای پیگیری های بعدی مراجعه کرده اند.

* دقت داشته باشید که تمام موارد مشکوک باید توسط جراح پستان معاینه و بررسی شوند و در صورت لزوم سایر اقدامات تشخیصی یا درمانی طبق نظر جراح برای فرد درنظر گرفته می شود. بنابراین تفسیر یک ماموگرافی فقط و فقط بر عهده پزشک است.

 

آیا درمان تغییرات فیبروکیستیک سینه با جراحی ممکن است؟

با توجه به اینکه تغییرات فیبروکیستیک سینه بصورت منتشر و دو طرفه هستند و تحت تاثیر تغییرات هورمونی می باشند، امکان جراحی در مورد آنها نیست. برداشتن بافت های دچار تغییرات فیبروکیستیک در عمل ممکن نیست. اما اگر یکی یا تعداد محدود از کیست ها خیلی بزرگ و دردناک باشند و سایز آن ها در دوران پس از پریود باز هم بزرگ باشد می توان با آسپراسیون (FNA) یا تخلیه کیست ها با سوزن در مطب آنها را از بین برد و یا سایز آن ها را کاهش داد. البته اغلب موارد مایع تخلیه شده از کیست به آزمایشگاه هم فرستاده می شود.برداشتن این کیست ها با برش جراحی و به طور کامل همراه با حداره ی کیست، تنها در صورتی توصیه می شود که بعد چند بار تخلیه کیست با سوزن (FNA) باز هم کیست عود کرده باشد یا در مایع تخلیه شده از کیست، سلول های مشکوک به بدخیمی توسط آزمایشگاه گزارش شود.همچنین در صورتی که در سونوگرافی یا ماموگرافی ها نکته مشکوکی مبنی بر بدخیمی وجود داشته باشد هم جراحی و برداشتن کیست ضروری است.

آیا تغییرات فیبروکیستیک سینه سبب سرطان سینه می شود؟

تغییرات فیبروکیستیک پستان به صورت توده های بزرگ یا کوچک و تقریبا همیشه دو طرفه است که بصورت گذرا و قبل خونریزی های قاعدگی و در اواخر سیکل پریود اتفاق می افتد. این تغییرات بیماری محسوب نمی شوند و فقط تحت تاثیر هورمون ها و خصوصا استروژن در بعضی خانم ها ایجاد می شود. ولی طبق تحقیقات وسیعی که انجام شده است در هیچ شرایطی این تغییرات (FCC) قابلیت تبدیل به بدخیمی ندارد. حتی در افرادی که سابقه خانوادگی سرطان سینه دارند هم سبب بروز سرطان نمی شود.
اگرچه وجود کیست های متعدد در معاینه و در سونوگرافی یا ماموگرافی، می توانند تشخیص سرطان را با مشکل مواجه کنند.
برای جلوگیری از این کار لازم است معاینات بصورت دوره ای و پس از اتمام خونریزی قاعدگی انجام شود و در صورت وجود ضایعه مشکوک تست های تشخیصی مثل سونوگرافی و ماموگرافی با فواصل معین تکرار شوند.

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Call Now Button